Bang voor de tandarts en wat je eraan kunt doen

Je maag draait om, je hart bonkt en alleen al de gedachte aan de afspraak houdt je uit je slaap. Herkenbaar? Ongeveer een kwart van de Nederlanders ziet op tegen de tandarts, en zo’n achthonderdduizend mensen vermijden de stoel zelfs helemaal. Het goede nieuws is dat je je angst kunt beïnvloeden zodra je begrijpt hoe die werkt.

Waar tandartsangst vandaan komt

Angst voor de tandarts ontstaat zelden zomaar. Vaak ligt er een nare ervaring uit het verleden aan ten grondslag, soms overgenomen van ouders of vrienden die hun verhaal deelden, en regelmatig gaat het om het geluid van de boor of de angst geen controle te hebben. Wat er fysiek gebeurt, is interessant. Bij angst schiet je lichaam in de vecht-of-vluchtstand, een oeroude reactie die je beschermt tegen gevaar. Je hartslag versnelt, je ademhaling wordt oppervlakkig en je spieren spannen aan. In de stoel is er alleen geen echt gevaar, je lichaam reageert alsof er een leeuw op je afkomt terwijl er niets gebeurt dat je echt pijn doet.

Adem je lichaam tot rust

Omdat angst een lichamelijke reactie is, kun je die met je ademhaling beïnvloeden. Snelle, oppervlakkige adem vertelt je brein dat er gevaar is, dus geef je het tegenovergestelde signaal. Adem diep in, neem als je vol zit nog een extra teug, en adem dan langzaam uit door je mond. Herhaal dat vier of vijf keer en let op wat er gebeurt. Je hartslag zakt en je spieren ontspannen, waardoor je het stresssysteem als het ware uitschakelt. Deze oefening kun je thuis al doen voordat je de deur uitgaat.

Maak een controle-afspraak en spreek een stopteken af

Een goede tandarts in de buurt van Nieuwerkerk aan den IJssel houdt rekening met je angst, maar dan moet je die wel benoemen. Maak eerst een afspraak voor alleen een controle, zonder behandeling, zodat je rustig kunt wennen en kunt voelen of het klikt. Spreek daarnaast een teken af, bijvoorbeeld je hand opsteken, waarop de tandarts meteen pauzeert. Dat gevoel van controle haalt veel spanning weg. Vraag bij echte pijnangst gerust om een verdoving, want daar is de behandeling op ingericht.

Vergeet het spookverhaal van vroeger

Veel angst stoelt op verhalen van decennia geleden, en juist daar valt winst te halen. De tandheelkunde is enorm vooruitgegaan en de verhalen over wortelkanaalbehandelingen zonder verdoving zijn echt verleden tijd. De meeste behandelingen verlopen tegenwoordig vrijwel pijnloos. Wil je weten welke praktijk bij jou past en hoe een eerste kennismaking eruitziet? Een persoonlijke tandartspraktijk in Nieuwerkerk aan den IJssel die gespecialiseerd is in angstige patiënten neemt de tijd en bouwt het rustig met je op.

Leid jezelf af tijdens de behandeling

Ook in de stoel kun je iets doen. Afleiding vermindert namelijk hoe sterk je pijn ervaart. Tel in je hoofd rustig richting de vijfhonderd, focus op de tekst van een nummer dat je goed kent, of span en ontspan je tenen in een vast ritme. Door je aandacht ergens anders op te richten, krijgt de angst minder ruimte. Combineer dat met de ademhaling van eerder en je merkt dat een bezoek beter te doen is dan gedacht. Elke keer dat het meevalt, wordt de volgende afspraak een stukje makkelijker.